Rafael Azcona (escritor y guionista)

Raz na jakiś czas rtve (hiszpańskie radio i telewizja państwowe) zaskakują mnie chęcią nauczenia czegoś o kulturze hiszpańskiej. Tak odkryłam dramaty Mihury (np. opisaną Ninette y un señor de Murcia) czy poznałam wiele anegdot z planu

rafael azcona 2.jpg
zdjęcie ze strony pepitas.net

kultowej komedii Amanece, que no es poco, do której obejrzenia ostatecznie zachęcił mnie program radiowy który przez przypadek włączyłam. Tym razem, szukając informacji o Rafaelu Azconie, którego nazwisko przewijało mi się przez ostatnie parę dni przed oczami, trafiłam na bardzo ciekawy dokument o tym pisarzu i scenarzyście hiszpańskim przez wielu uważanym za jednego z najlepszych. El único genio que ha dado el cine español według reżysera Fernando Trueby. Dokument został zrealizowany w ramach programu Imprescindibles. Program, w języku hiszpańskim, jest dostępny w internecie do obejrzenia za darmo na stronie rtve.es.

 

Azcona urodził się w Logroño, w rodzinie krawców (sastre) jeszcze przed hiszpańską wojną domową. W dzieciństwie zaczytywał się Dickensem i Pio Barroją. Kiedy przeniósł się do Madrytu pod wpływem Machado pisał wiersze. W nowym miejscu cierpiał z głodu, chwytał się różnych prac i obracał się w kręgach bohemy. Jego młodzieńcze losy przypominają bardzo losy bohatera jednej z jego książek, Los Ilusos, gdzie krytykuje szczególnie poetów, jako że piszą o śpiewie słowika, którego nigdy nawet nie słyszeli.

rafael azcona humor.jpg

Karierę pisarską zaczął od krótkich dowcipnych opowiadań i komiksów w czasopiśmie humorystycznym La Codorniz. Później przyszła publikacja pierwszych książek (Vida del repelente niño Vicente, El pisito, El cochecito i Los muertos no se tocan nene) i pierwszy rozgłos i uznanie autora. Jedną z osób, którym spodobał się El pisito był reżyser Ferreri, który zaproponował Azconie przeniesienie historii na ekrany, na co ten się zgodził. I tak zaczęła się kariera scenarzysty, który współpracował m.in. z Berlangą, José Luisem Cuerdą, Fernando Truebą, Carlosem Saurą, José Luisem García Sánchezem czy Davidem Truebą.

To co wychodzi na pierwszy plan w filmach na podstawie jego scenariuszy (oprócz doskonałego i ciętego humoru) to chęć odzwierciedlenia rzeczywistości hiszpańskiej z danego okresu. Przed śmiercią Franco było to niełatwe zadanie, choć powstały wtedy takie filmy jak np. Plácido czy El Verdugo w reżyserii Berlangi. Później musiał wyjechać do Włoch, w których zresztą przez wiele lat pracował nawet i po 1975. Włochy były dla niego powiewem wolności (w Hiszpanii w tamtych czasach całkiem sprawnie działała cenzura).

Za swoją pracę otrzymał najwięcej nagród Goi w historii i całkiem sporo nominacji, jednak nie zobaczycie go na zdjęciach z żadnej gali. Wszystkie statuetki odbierali za niego przyjaciele. Dopiero w ostatnim etapie życia zaczął się pojawiać przed kamerami, udzielać wywiadów i odbierać nagrody (było to związane m.in. z wymogami wydawnictwa, które wydało ponownie jego książki z lat pięćdziesiątych, edytowane, a nawet przepisane od nowa przez autora). Nie szukał sławy, preferował anonimowość i spokojne życie człowieka nierozpoznawalnego na ulicy.

Humor Azcony to z jednej strony costumbrismo (kostumbryzm), a z drugiej czarna komedia pełna sceptycyzmu. Wiele z jego scenariuszy to rezultat współpracy z innymi scenarzystami i reżyserami. Za pisanie brał się dopiero kiedy już omówił fabułę z reżyserem, kiedy wiedzieli jak historia się zakończy. Wiele z tych spotkań było po prostu spotkaniami przyjaciół w jakiejś restauracji gdzie Ci sobie siedzieli, pili i żartowali.

Lo que nos salva de esas amarguras de la vida, de esperas de muerte, pues es el… la posibilidad que tenemos de reírnos un poco de nosotros mismos y de nuestros problemas.
Cytat z wypowiedzi Rafaela Azcony, za Imprescindibles – Rafael Azcona.

Rafael Azcona Blog.jpg

Co dalej? Jeśli znacie hiszpański i zainteresowała Was osoba Ascona, to polecam Wam następujące pozycje:

  • Imprescindibles – Rafael Azcona, program dokumentalny zrealizowany przez TVE2, i wyreżyserowany przez Fernando Olmedę
  • Oficio de guionista, to program nakręcony przez Davida Truebę i wyemitowany przez Canal Plus jeszcze przed śmiercią Azcona
  • Rafael Azcona: hablar el guion to biografia autorstwa Bernardo Sancheza
  • Rafael Azcona, atrapados por la vida, to książka krytyczna Juana Carlosa Frugone, dostępna na stronie biblioteki wirtualnej Instytutu Cervantesa

A teraz najprzyjemniejsze, czyli tytuły przy których współpracował Azcona (wybrane subiektywnie):

  • Belle époque, reż. Fernando Trueba, w końcu filmy Hiszpańskie z Oscarem na koncie można policzyć na palcach jednej ręki. Razem stworzyli też El año de las luces i La Niña de tus ojos
  • Z Berlangą nakręcili aż 8 filmów, z czego najbardziej znane są El Verdugo (Kat) i Plácido (Uczta Wigilijna)
  • Z Carlosem Saurą współpracowali zanim reżyser zabrał się za taneczno-muzyczne filmy z wielkimi ekranami. Największą sławę zdobył ich ostatni wspólny film, Ay, Carmela z Carmen Maura. Obu też można wypatrzeć na ekranie w pierwszym filmie Azcona, El pisito.
  • Z José Luisem Cuerdą stworzyli tylko trzy filmy, z których każdy odniósł spory sukces: El bosque animado, La lengua de las mariposas i ostatni Los girasoles ciegos (jest to też jego ostatni skończony scenariusz).
  • Na koniec jeszcze wspomnę o wyjątkowo owocnej współpracy z  José Luisem García Sánchezem, dzięki której powstały np. El vuelo de la paloma czy La Corte de Faraón
  • Nie wspominam o filmach włoskich i włosko-hiszpańskich (szczególnie z Marco Ferreri). No dobrze, z Ferreri warto zwrócić na francusko-włoski film z gwiazdorską obsadą La grande bouffe.
Reklamy

5 thoughts on “Rafael Azcona (escritor y guionista)

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s