Antigua Vida Mía, Marcela Serrano

Książka wydana w 1995 roku przez wydawnictwo Alfaguara México. 

Co wiesz o Chile? Pinochet, Allende, los desaparecidos, trzęsienia ziemi, strajk uczniów w walce o bezpłatny dostęp do edukacji.
A z pisarzy i poetów? Pablo Neruda. Isabel Allende (link do jednego z ostatnich wywiadów autorki). Gabriela Mistral. Roberto Bolaño. Może ktoś jeszcze kojarzy Nicanora Parrę lub Vincente Huidobro. Te dwa ostatnie nazwiska pamiętam tylko  z zajęć z literatury latynoamerykańskiej.

Ostatnio jednak przypadkiem trafiłam na autorkę, o której chyba nikt nie wspominał na długich wykładach, a której fragment książki znalazł się w podręczniku do hiszpańskiego Nuevo Ven. Tak, podręczniki do hiszpańskiego mają fragmenty literatury. Przynajmniej większość. Zainteresowana poszperałam trochę w internecie i odkryłam, że nie tylko jest to czytana pisarka, ale nawet Argentyńczyk, Héctor Olivera, nakręcił na jej podstawie film z Cecilią Roth (Todo sobre mi madre) w jednej z głównych ról.

Autorka, Marcela Serrano, to Chilijka, urodzona w 1951 roku.  Córka powieściopisarki. Przez rok studiowała w Paryżu. Po zamachu stanu wyjechała do Rzymu (dziwnie te słowa brzmią po polsku, zawsze mówiło się golpe de estado i exilio), jednak po paru latach wróciła. Choć o samych Włochach wypowiada się bardzo ciepło, to jednak nie wytrzymała warunków w jakich mieszkali.

El exilio. Primero, antes del exilio había vivido en París un año como estudiante, debe haber sido cuatro años después del 68, cuando estaban todos los gérmenes de la Revolución de Mayo en el aire, y yo me fui con dos de mis hermanas, según nosotras a aprender francés. (…) Fue una experiencia fascinante, realmente apasionante. (…) Después volví a Chile y vino el golpe. Ahí me tocó el exilio italiano; nos tocaba, uno no decidía cuando era militante de un partido, y tuve un exilio en Roma. Roma en sí fue un privilegio. El calor de los italianos, la recepción que nos hicieron, la solidaridad de ellos fue una cosa maravillosa, pero tuvimos que vivir en condiciones que yo ni siquiera intuía. Yo había tenido una vida bastante „regalada” antes de eso, en casa de mis padres, entonces fue muy duro. Al final me volví. (cytowane za Biografía y análisis de las obras de Marcela Serrano)

Przytaczam cały fragment, bo daje on pewne wskazówki co do pobytu jednej z bohaterek w Europie. Choć sytuacja polityczna w kraju nie jest głównym tematem, to jednak Serrano w swojej książce nie jednokrotnie komentuje wydarzenia jakie miały miejsce w Chile po przewrocie Pinocheta, z punktu widzenia kobiety o poglądach lewicowych i zaangażowanej, co najmniej emocjonalnie, w życie polityczne kraju.

Serrano to nie tylko pisarka. Początkowo zajmowała się sztukami wizualnymi, szczególnie body art i instalacje. Dopiero później przerzuciła się na literaturę. Pierwszą książkę opublikowała w 1991 roku i już ta przyniosła jej rozgłos, choć krytycy chilijscy raczej nie są jej przychylni (a ona im: tutaj wypowiada się krytycznie w radiu chilijskim o tym jak traktują oni kobiety pisarki). Im bardziej człowiek zagłębia się w biografię autorki, tym więcej widać powiązań z dopiero co przeczytaną książką. Polecam obszerny artykuł na Wikipedii  szczególnie wraz z licznymi odnośnikami.

Antigua Vida Mía to historia dwóch chilijskich kobiet, które określają same siebie dziećmi lat 60. Główna narracja jest umiejscowiona na początku lat 90., choć pierwsza część książki to retrospekcje z młodości obu bohaterek. Opowiedziana jest historia przyjaźni Josefy i Violety oraz wydarzenia, które doprowadziły do punktu wyjściowego książki: morderstwa na mężu tej drugiej.

Narratorką jest głównie Josefa, która od czasu do czasu przytacza fragmenty z dziennika przyjaciółki.

Tak jak pierwsza część była próbą dojścia jak doszło do tragedii w życiu Violety, tak druga część skupia się bardziej na Josefie i jej pogarszającej się depresji, i coraz gorszych stosunkach z członkami rodziny.

Piszę o Josefie i Violetcie, ale kim one są? Pierwsza to śpiewaczka z międzynarodowym rozgłosem, która poświęciła ciepło rodzinne na rzecz kariery. Dzieci wychowywały się głównie z jej idealnym mężem, adwokatem o imieniu Andrés. Z kolei Violeta to z jednej strony pogodna i ciepła kobieta, a z drugiej ofiara przemocy domowej, która zabija męża w obronie nastoletniej córki i nienarodzonego dziecka.

Historia Ameryki Łacińskiej z punktu widzenia dwóch chilijskich kobiet, urodzonych w latach 60. w rodzinach inteligenckich to niecodzienna perspektywa i choćby dlatego warta poznania. Odnosi się nie tylko do sytuacji kobiet, zmian ideologicznych i transformacji społecznej, ale wzorem nueva novela histórica daje głos tym uczestnikom wydarzeń, o których tradycyjne książki historyczne milczą lub które stanowią ich statystykę.

Oprócz tego, choć jestem dużo młodsza od bohaterek i z zupełnie innym bagażem życiowym, to w trakcie lektury mogłam się utożsamić z ich uczuciami czy postawami życiowymi. Czytałam z przejęciem i dopingowałam obu w ich zmaganiach z własnymi demonami. Choć pierwsza część szła mi wolniej, drugą wręcz pochłonęłam.

Co mogłabym książce zarzucić? Może tylko tą Antiguę w Guatemali, opisaną niczym miód na wszystkie troski. Chciałabym bardzo tam pojechać, ale boję się, że rzeczywistość nie będzie aż tak barwna jak ta opisana u Serrano. Zabraknie tam Violety.

Jeszcze na koniec uwaga co do języka: nie jest to hiszpański z Hiszpanii, ale książka została napisana dość prostym językiem, więc raczej nie powinna sprawiać wielu trudności, a przy okazji można się zapoznać z niektórymi typowymi wyrażeniami chilijskimi. Oczywiście, każda książka w obcym języku to wyzwanie!

Bardzo polecam lekturę. Szczególnie na te ciemne i zimne wieczory jesienne, bo choć książka porusza trudne tematy to bije od niej ciepło i siła, których tak zaczyna brakować w listopadzie i grudniu.

Reklamy

One thought on “Antigua Vida Mía, Marcela Serrano

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s